من به توحيد اعتقادي شگرف دارم و مي دانم خدا يگانه است كه قلب مرا نرم آفريد و مجنونترين نوع مخلوقات نامم نهاد ! اين روزها احساس مي كنم كه تا پرتپش ترين دقايق اوج گرفته ام ... دلم آرام است و روحم صاف ... ذهنم بي كلام است و جاري و سيال ... مي داني روح من چرا بيقرار است ؟ « جستجو ... ! » روح من درخت مي خواهد ... دلم كوه .... و وجودم به استواري يك عقيده و استحكام يك تصميم نيازمند است ... به روزهاي واپسين امتداد نزديك مي شوم و من فهميدم كه رهايي زياد هم سخت نيست .... ! نمي دانم چه خواهد شد ... اصلا چه اهميتي دارد ؟ مهم رهائيست ! راه رهايي گذشت زمان است در ذهن خسته و تكيه دادن .. هيچ عجله نخواهم كرد .. براي يافتن يك دست مهربان هيچ شتاب نخواهم كرد زيرا كه رهايي را بيش از يك دست مهربان بسته به زنجير مي خواهم ... من دست مهربان آزاده اي را صدا مي زنم كه در زنداني ترين ثانيه ها بي وقفه براي دست پرخواهش من تلاش كند ، آزاد و رها ....

... ادامه از دیروز

- بهتره برويم بيرون، ببينيم چه اتفاقي افتاده.
هر دو خارج شده و به سمت جلوي اتومبيل حركت كردند. آني دو دستش را جلوي صورتش گرفته بود و از لاي انگشتانش، دزدانه، نگاه مي‌‌كرد،هراسناك از آنچه ممكن است با آن مواجه شود. در نور گرفته و سرخ رنگ غروب، پيرزني بر جاده نشسته بود، و به نظر مي‌‌رسيد كه دستپاچه شده است. دخترها بهتشان بر داشته بود.
مارگارت:
- واي خداي من! واقعاً متاسفم. نديدمتان. بد جوري كه صدمه نديديد؟
پيرزن سرش را چرخاند و به دخترها نگاه كرد.
 مثل يك پرنده، چشمهاي سياه روشن، و قيافه هوشمند و چين و چروك داري داشت. در حالي كه دستانش را دراز كرده بود گفت:
- خب! همين طور آنجا نايستيد! كمكم كنيد!
هر دو، عجولانه، جلو رفتند و پيرزن فوراً روي دو پايش ايستاد، پاهاي گل آلودش را تميز كرد وگرد وخاك بالاپوش سياه بلندش را تكاند. مارگارت دوباره سوال كرد :
- شما. . . شما كه صدمه نديديد؟!
قادر نبود باور كند كه از اين حادثه هولناك، قسر در رفته است.
- نه! با خوردن به ماشين شما، من فقط تعادلم را از دست دادم. جاي نگراني نيست. و انگشتهاي لاغر چنگال مانندش را تكان داد.
- عجيبه !چمدانم كجاست ؟مثل اينكه آن را انداخته ام.

در نور ضعيف، شروع به جستجو كرد. آني و مارگارت هم، شروع به گشتن كردند. آني زير ماشين، چشمش به آن خورد و آن را به سمت خود كشيد. چمدان چرمي‌‌كهنه اي كه به نظر مي‌‌رسيد خيلي وقت است مورد استفاده قرار گرفته است.
با صداي بلند گفت :
- خيلي سنگينه! مگه چي توشه؟ و آن را رها كرد.
پيرزن چشمانش را باز و بسته كرد و گفت :
- چيز زيادي داخلش نيس. فقط داخلش غم دنياست. يك نگاه به دو دختر و يك نگاه به فورد انداخت و فكورانه، چانه اش را خاراند. به نظر مي‌‌رسيد، تصميمي‌‌گرفته است. كتش را دورش جمع كرد و در يك لحظه چمدان را بيرون كشيد. سپس با چرب زباني گفت :
از آنجا كه مسير من و شما، يكي است، خوشحال مي‌شوم اگر بتوانم با شما دخترها، همسفر شوم.
پشت سر آنها نشست و چمدانش را هم كنارش گذاشت. آني، از صندلي جلويي، زير چشمي‌‌نگاهي به او انداخت. و همگي در امتداد جاده به راه افتادند.
در فضاي نيمه تاريك، چشمهاي سياه پيرزن، برق مي‌زد. مجهولاتي در مورد او وجود داشت. آني نمي‌‌توانست بة‌ اد بياورد كه او را قبلاً، كجا ديده است.
آني :
- مادام ! آيا شما به ديد و بازديد كسي اين اطراف نرفته ايد ؟
پيرزن :
- اوه البته! رفته بودم به ديدن خانم‌ها رولد جانسون. شايد شما او را بشناسيد.

آني:
- او دوست مادر ماست. و اويلين جانسون هم همكلاس من است. هفته قبل، مدرسه نيامده بود. فكر مي‌‌كنم چون مامانش مريض بود، اويلين مجبور شده بود در خانه بماند، تا از بچه هاي كوچك مواظبت كند.
پيرزن آهي كشيد :
- بله! او خيلي بيمار بود. اين بود كه من ترجيح دادم برگردم.
آني :
- پدر ما هم مريض است.
پيرزن با قيافه اي حاكي از هم دردي :
- او هم ؟ اين خيلي ناگوار است.
آني :
- من و مارگارت، براي گرفتن بعضي از داروهايش، سوار ماشين شديم و به شهر رفتيم، زيرا دكتر، تا فردا نمي‌‌توانست از او ديدار كند.
آني ادامه داد:
 من و مارگارت، قبل از اين، هرگز تا شهر، رانندگي نكرده بوديم. اميدوارم باباي ما، چيزيش نشود، زيرا اگر اين اتفاق بيافتد، ما نمي‌دانيم چه بايد بكنيم. باد، برادر ما، مشغول خدمت در ارتش است و مامان و من و مارگارت، نمي‌‌توانيم به تنهايي، همه كارها را انجام دهيم. . . .
مارگارت با عصبانيت گفت:
- ساكت !آني! پدر چيزيش نخواهد شد.
صورت آني سرخ شد، و قطرات اشك بر گونه اش غلتيد. او نمي‌‌توانست عصبانيت مارگارت نسبت به خودش را تحمل كند. بقيه راه را، در سكوت سپري كردند. چندي نگذشت كه

مارگارت، آهسته آهسته، از سرعت ماشين كم كرد. داشتند بة‌ ك چهار راه نزديك مي‌شدند. مارگارت، صورتش را به سمت پيرزن چرخاند و گفت:
 - وقتشه كه تغيير جهت بدهيم. خانه ما، كنار همين جاده است. دوست داريد، سري به خانه ما بزنيد ؟مادرم، از ديدن شما خوشحال خواهد شد.
پيرزن، مدت زمان زيادي سكوت كرد. نگاهش را از اين يكي به سمت ديگري چرخاند. آني، احساس مي‌‌كرد كه آن چشمهاي سياه تيز، مي‌‌توانست از ميان بدن آنها، ببيند.
سرانجام پيرزن گفت :
- بهتر است مرا همين جا ترك كنيد. گمان نمي‌‌كنم بتوانم اين زمان، جايي توقف كنم. بسياري از دوستانم، پس از مدت كوتاهي، سر خواهند رسيد.
مارگارت خارج شد و در ماشين را برايش باز كرد. بانوي پير پا به بيرون گذاشت و چمدان سنگين را به دنبال خودش بيرون كشيده، و آن را روي زمين گذاشت. دستانش را پشت سرش برد و كلاهك شنلش را كشيد. صورتش را كه در تاريكي گم بود،به سمت دو دختر چرخاند. به نظر مي‌‌رسيد صدايش از فاصله اي دور مي‌آيد.
- شب هر دوي شما به خير! از اينكه مرا سوار كرديد متشكرم. طولي نخواهد كشيد كه روزي دوباره شما را ببينم، سپس در دل تاريكي حركت كرد.
همينكه دختران وارد محوطه منزلشان شدند، ناگهان، در خانه روستايي، باز شد و برادرانشان براي ديدارشان بيرون دويدند،و گريه كنان گفتند :
- تا حالا كجا بوديد؟ ماما نگران شد، داروها را گرفتيد؟

وقتي مادرشان از موضوع ملاقاتشان با پيرزن، مطلع شد، به هيجان آمد:
-نمي‌‌توانم باور كنم كه شما زني را پس از تاريكي، در جادة‌ افته باشيد. و سرزنش كنان ادامه داد :
آيا اشتباه نكرديد كه او را در اين شب سرد، تنها رها كرديد ؟برويد و بياوريدش! او مي‌‌تواند تا صبح اينجا بماند.
آنها به سمت چهار راه برگشتند و اطراف جاده را جستجو كردند. اما نتوانستند پيرزن را پيدا كنند. ماه بالا آمده بود. و از بين ابرها مي‌درخشيد. جاده در نور شيري، حمام مي‌‌گرفت. مه آرامي‌‌روي زمين در حال حركت بود. صداي خش خشي ناگهاني، مجبورشان كرد، بيشتر جستجو كنند. بالاي سرشان، در شاخه هاي برهنة‌ ك نارون بزرگ، فوجي از كلاغ ها بيتوته كرده بودند.
فردا صبح، پدرشان قادر بود كه بنشيند و مقداري سوپ بخورد. به نظر مي‌‌رسيد كه داروها، وظيفه اشان را خوب انجام داده بودند. وقتي دكتر سر رسيد، سي دقيقه را با پدر سپري كرد، و سپس به بقيه خانواده هم نگاهي انداخت. بچه ها اجازه دادند كه او، با گوشي معاينه اش، صداي قلبشان را بشنود. دكتر به آنها خاطر نشان كرد كه پدر، بيماري سختي را پشت سر گذاشته و حالا رو به بهبودي است، اما خبرهاي بدي هم با خود داشت. به آنها اطلاع داد كه دوستشان اما جانسون، عصر روز قبل جان سپرده است. با شنيدن اين خبر مادر به گريه افتاد. وقتي مادر به دكتر اطلاع داد كه دخترانش ديروز با پيرزني مواجه شده اند كه از ديدار خانم جانسون بر مي‌‌گشته است،دكتر گرهي بر ابروانش افكند و اظهار تعجب كرد.
دكتر:

- من كه كسي را با اين مشخصات، آنجا نديدم. هارولد هم به من گفت كه تمام روز جز او و پسرانش كسي آنجا نبوده است. آدم بيچاره، به كمك اين بچه ها و دختر بزرگش، احتياج داشت.
اويلين، حتي از كوچك ترها هم مواظبت مي‌‌كرد اما فشار از دست دادن مادر برايش بسيار سخت بود و فكرهاي عجيب و غريبي به سرش زده بود. تمام بعد از ظهر ديروز، بر درخت جلوي پنجره اتاق مادرش، يك كلاغ سياه بزرگ نشسته بود. بچه ها، تصور مي‌‌كردند كه آن، پرنده مرگ بود كه آمده بود مادرشان را از آنها بگيرد. اويلين، سخت مي‌‌گريست، آنگونه كه من، مجبور شدم داروي خواب آور، برايش تجويز كنم و پدرش او را به اتاق خوابش برد. اما شما بدانيد كه آن يك واقعه نفريني بود. لحظه اي كه اِما مرد، درست بعد از غروب آفتاب، يعني همان لحظه اي بود كه آن پرنده، پريده بود.

من فقط همين يك رويا را داشتم. نه فقط من، همه‌ي شهر همين يك رويا را داشت. هيچ‌ وقت فكر نمي‌كردم روياي شيرين‌تري هم وجود داشته باشد همانطور كه هيچ وقت فكر نمي‌كردم روزي رويايم از دست برود.
با دست آجرها را از روي تل خاك كناري مي‌اندازم. كسي از پشت سر به فرياد صدايم مي كند اما من نمي‌شنوم يا مي‌شنوم اما محل نمي‌گذارم و به كندن ادامه مي‌دهم. عده‌اي بازويم را از پشت مي‌گيرند و به عقب مي‌كشند. فرياد مي‌زنم: «ولم كنين» و خودم را از دستهايشان مي‌رهانم و دوباره زمين را مي‌كنم. خاك و آجر بيشتر از آنست كه با دست خالي بشود كنارشان ريخت. تخته سنگي را كه بلند مي‌كنم عروسك پارچه‌اي كوچك و خاك‌آلودي را مي‌بينم. نفسم بند مي‌آيد. نمي‌دانم چرا به كندن ادامه مي‌دهم در حالي كه آرزو دارم چيزي را كه در جستجويش هستم زير اين خاك‌ها پيدا نكنم! دستم به لبه‌ي تيز آهني گير مي‌كند و خون فواره مي‌زند.
خون از دماغم فواره مي‌زند و روي قالي مي‌ريزد. مادر خودش را بين من و پدر مي‌اندازد و جيغ مي‌كشد :«ولش كن مرد. كشتي بچه رو». پدر نعره مي‌زند: « بايد بدونم اين پسره‌ي جلمبر تا اين وقت شب كدوم گوري بوده. كجا با كي بوده. ».
- آخه با زدن كه چيزي درست نمي‌شه.
پدر چشم غره‌اي به مادر مي‌رود: «هرچي مي‌كشم از سادگي تو مي‌كشم. امروز كه هيچي بش نمي‌گي فردا ديگه نمي‌توني جلوشو بگيري. ديپلمشو كه گرفت بايد مي‌رفت سربازي. هي گفتي بچه‌ام خسته اس، بذار يه كم رنگ و روش جا بياد، يه كم خستگيش در بره، حالا كه چند ماه وقت داره. اينم نتيجه اش. آقا از صب تا شب تو خيابونا ول مي‌گرده و راه دختراي مردمو سد مي‌كنه» و با لگد به پهلويم مي‌زند. درد در شكمم مي‌پيچد. لب مي‌گزم تا گريه نكنم اما فايده ندارد. اشك‌هايم به فرمانم نيستند. مادر گريه مي‌كند: «نزنش. تو رو جان زينب نزنش. اولين و آخرين بارش بود. جوونه. شيطون زير جلدش رفته. اصلا غلط كرد. ديگه از اين غلطا نمي‌كنه. ها؟ » و رو به من مي‌كند: «مگه نه؟ به بابات بگو». پدر سبيل‌هايش را مي‌جود و سر تكان مي‌دهد: «حالا ديگه كار به جايي رسيده كه بيان بم تذكر بدن جلوي پسرمو بگيرم كه چي؟ راه دختراي مردمو نگيره». مادر كنارم زانو مي‌زند.
- واسه چي اين كارو كردي علي جان؟ زن مي‌خواي؟ خب بگو. تو چشاي من نگاه كن و بگو. خودم مي‌رم برات خواستگاري. ها؟
به گل‌هاي قالي نگاه مي‌كنم.
پدر پوزخند مي‌زند: «اين تن لش نمي‌تونه دماغشو بالا بكشه همينش مونده كه... لااله‌الاالله»
مي‌گويد: «دارم ازت متنفر مي‌شم علي».
حيرت زده نگاهش مي‌كنم:«از من؟ از من رويا؟ من كه فقط به خاطر تو…».
با تحكم مي‌گويد: «من اين رو نخواسته بودم».
مي‌گويم:« وقتي تو به فكر خودت نيستي…».
به سرعت مي‌گويد: «من ديگه نمي‌تونم باهات حرف بزنم. اجازه ندارم...»
سنگريزه اي را با حرص شوت مي‌كنم.
- يعني وجود من اصلا براي تو اهميت نداره؟
آهسته مي‌گويد: «مي‌خوام برم علي».
- تو اصلا به من فكر مي‌كني رويا؟
سرش را به زير مي‌اندازد.
- داري عذابم مي‌دي علي. بذار برم.
به سرعت مي‌گويم: « به خدا من نمي‌تونم ببينم تو… ديوونه مي‌شم وقتي تو…»
حرفم را قطع مي‌كند.
-بس كن علي… خواهش مي‌كنم بذار برم. دير وقته…
سر تكان مي‌دهم: «باشه. پسش بده تا بذارم بري».
با لحني بين غرور و التماس مي‌گويد: «علي!»
- پسش بده.
سر بلند مي‌كند و براي لحظه اي چشم‌هاي درشتش را در چشمم مي‌اندازد انگار كه باور نداشته باشد اين صداي آمرانه‌ از منست. چشم‌هايش از هميشه سياه ترند. بغض مي‌كند: «به خدا من…»
حرفش را قطع مي‌كنم و آمرانه تر از قبل مي‌گويم: «تا پسش ندي نمي‌ذارم بري. گفته باشم».
چادر را محكم‌تر روي صورت مي‌كشاند. صدايش مي‌لرزد و من نمي‌دانم از شرمست يا عشق يا خشم...
- عل…
فرياد مي‌زنم: «پسش بده رويا». و دست دراز مي‌كنم به سويش.
بغض آلود مي‌گويد: « تو ديوونه اي».
- آره ديوونم انقدر كه پسش بگيرم. حالا پسش بده تا هر دوتامون بريم پي زندگيمون».
بي صدا گريه مي‌كند اما لرزش شانه‌هاي كوچكش حتي در آن چادر سياه هم مشخص است.  مقنعه اش را جلوتر مي‌كشد و چادر را از روي سر بر‌مي‌دارد. در ميان گريه مي‌گويد: «آخه من چه طوري برگردم؟ » چادر را به سويم دراز مي‌كند اما هنوز دست‌هاي من به آن نرسيده، دوباره به سينه مي‌چسباند. گريه كنان مي‌گويد: «دوستت دارم علي» و در تاريكي شب مي‌دود و چادر را با خودش مي‌برد مثل دفعه‌ي قبل.
دستم را با تكه‌ پارچه‌اي بسته ام تا جلوي خونريزي گرفته شود. گروه امداد آوار خانه‌اي را براي يافتن بازمانده ها جستجو مي‌كنند. بيل را توي خاك‌ها فرو مي‌كنم. گوشه‌ي پارچه‌ي سياهي پيدا مي‌شود. با دست مي‌گيرم و ميكشمش. يكي از افراد گروه امداد فريادي مي‌كشد و به من اشاره مي‌كند. همه به سوي من مي‌دوند. داد مي‌زنم: «اين رويا نيست». كسي به حرفم توجه نمي‌كند. مرا به عقب پرت مي‌كنند و اطراف تكه پارچه را مي‌كنند. مي‌دوم و كنارشان مي‌زنم. مي‌گويم: «به خدا اين رويا نيست». دوباره مرا مي‌گيرند و مي‌برند. فحش مي‌دهم و سعي مي‌كنم از ميان دستهايشان فرار كنم.
از ميان دستهاي سنگين پدر فرار مي‌كنم و پشت مادر مي‌ايستم. پدر دستهايش را در هوا تكان مي‌دهد: «بفرما زن. بفرما. اينه نتيجه‌ي طرفداريات. اينه نتيجه‌ي دخالتهات. آقا دزدم شده. از تو دخل مغازه‌ي من پول ورمي‌داره. خيال مي‌كنه هالو گير آورده». مادر محكم روي پاهايش مي‌كوبد و گريه سر مي‌دهد: «نمي‌دونم چه گناهي به درگاه خدا كردم كه قسمتم اين شده...»
- گناه از اين بالاتر كه همچين تن لشي بار آوردي؟ بش گفتم بيا پيش خودم وايسا بلكه آدم شه. بلكه از صب تا شب نره دنبال الواتي و رفيق بازي. نمي‌دونستم مار تو آستينم پرورش دادم. آقا خرج موادش بالا رفته لابد وگرنه اين‌همه پولو واسه چي مي‌خواد؟
 و دستش را با كمربند بلند مي‌كند.  مادر كمربند را دو دستي مي‌چسبد و گريه كنان مي‌گويد: «پولو واسه چي ورداشتي علي جان؟ بگو به بابات. كار تو بوده. تو ورداشتي؟ ها؟»
- د پس كار كي بوده زن؟ تو چقدر ساده‌اي. جووني كه رفت دنبال دختربازي و الواتي دزدي براش كاري نداره. پس فردا لابد خرج موادش هم زياد مي‌شه ديگه اين پولا كفافشو نمي‌ده كه».
مادر صورتم را بالا مي‌كشد.
- كار تو بوده علي؟ تو پول ورداشتي؟ برا چي مي‌خواستي ها؟
از ميان نعره‌ي پدر مي‌گويم: «من معتاد نيستم ولي نمي‌تونم بگم اون پولو واسه چي مي‌خواستم. پسش مي‌دم».
مي‌گويم: «آخه چرا پس آورديش؟ من اين چادرو فقط به خاطر تو خريدم رويا».
با نوك كفش روي خاك كوچه خط مي‌كشد.
- ممنونم ولي... ولي نمي‌تونم قبول كنم. خانوم سرپرست گفت درست نيست. تازه خودشون برام هرچي‌ بخوام مي‌خرن.
و دستش را با چادر به سمتم دراز مي‌كند.
- خواهش‌ مي‌كنم رويا... اين... اين يه هديه اس. هديه رو كه پس نمي‌آرن.
سرش را با غرور بلند مي‌كند. چشمهاي درشت و سياهش برق مي‌زنند.
- يتيمي آدما رو هم به روشون نمي‌آرن. اينو خانوم سرپرستمون گفت. گفت كه ما گدا نيستيم كه صدقه قبول كنيم.
تنم يخ مي‌كند. مي‌گويم: «رويا؟ تو فكر مي‌كني من... من...». دستم را مشت مي‌كنم و با حرص مي گويم: «تو اصلا مي‌دوني من ... من... با چه زحمتي اين چادرو برات خريدم؟ تو اصلا مي‌دوني من چه طوري پول اين چادرو...» آب دهانم را فرو مي‌دهم. بغض راه گلويم را مي‌بندد. سعي مي‌كنم صدايم نلرزد.
- اين حرفا گفتن نداره ولي من به خاطر پول اين چادر مثه يه سگ از بابام كتك خوردم. مثه يه سگ. باور نداري؟ بيا... ببين...
و گوشه پيراهنم را بالا مي‌زنم تا پهلوي كبود شده‌ام را خوب ببيند. چشمهاي شرمگينش تا پهلويم بالا مي‌آيد. برق اشك را در چشمهاي سياهش مي‌بينم.
- اما تو نمي‌فهمي. هيچي نمي‌فهمي. تو خيال مي‌كني من...
بغض مي‌كند.
- خيال مي‌كني من كمتر از تو رنج مي‌كشم علي؟ خيال مي‌كني براي من راحت بود پس آوردن هديه اي كه...
ساكت كه مي‌شود تازه مي‌فهمم چقدر احمقم. آنقدر كه نمي‌فهمم اين دريا دو ساحل دارد. در ميان اشك مي‌گويد: «ببخش علي... من نبايد اينطور...» و چادر را زير بغل مي‌زند و مي‌دود.
همه بيرون مي‌دويم. مادر خواهر كوچكم را بغل مي‌زند تا گريه‌اش بند بيايد. پدر بلند بلند ذكر مي‌خواند. آنقدر خواب آلوده ام كه متوجه نمي‌شوم سقف مهمانخانه‌مان پايين آمده. مي‌پرسم: «زلزله بود؟» مادر به صورتش مي‌زند: «بميرم براي اونايي كه خواب بودن...». نمي‌فهمم چه طور پابرهنه مي‌دوم. پدر فرياد مي‌زند: «خطرناكه پسر. ممكنه باز بلرزونه». فرياد مي‌زنم: «رويا».
  به هر زحمتي هست دوباره به خرابه‌هاي خوابگاه برمي‌گردم. ديگر آنجا را نمي‌گردند. تند تند خاك‌ها را كنار مي‌زنم. شايد تنها به اين اميد كه زودتر تمام شوند و من ببينم كه رويايم آنجا نيست. شايد هم به اين اميد كه هيچ وقت تمام نشوند و من نبينم كه رويايم آنجاست. كاش آن روز چادر را پس گرفته بودم. شايد آن وقت من به جاي او زير خاك‌ها خوابيده بودم و او به دنبال من و چادرش آوارها را زير و رو مي‌كرد. كاش چادرش را پيدا مي‌كردم. آن وقت تمام عمر با چادري زير بغل دنبال روياي تعبير نشده ام مي‌گشتم...

زندگي دکتر علي شريعتي   1312: تولد 3 آذر 1319: ورود به دبستان«ابن يمين» 1325: ورود به دبيرستان «فردوسي مشهد» 1327: عضويت در كانون نشر حقايق اسلامي 1329: ورود به دانشسراي مقدماتي«مشهد» 1331: اشتغال در اداره ي فرهنگ به عنوان آموزگار. شركت در تظاهرات خياباني عليه حكومت موقت قوام السلطنه‌و دستگيري كوتاه. اتمام دوره دانشسرا.بنيانگذاري‌انجمن اسلامي دانش آموزان 1332: عضويت در نهضت مقاومت ملي 1333: گرفتن ديپلم كامل ادبي 1335: ورود به دانشكده ادبيات «مشهد»ترجمه كتاب ابوذر‌غفاري 1336دستگيري به همراه 16‌نفر از اعضاءنهضت مقاومت 1337:فارق‌التحصيل از دانشكده ادبيات با رتبه اول 1338: اعزام به فرانسه با بورس دولتي 1340:همكاري با كنفدراسيون‌دانشجويان‌ايراني،جبهه ملي،نشريه‌ ايران‌آزاد 1342: اتمام تحصيلات‌و‌اخذمدرك‌دكترادررشته تاريخ و گذراندن كلاس‌هاي جامع‌شناسي 1343:بازگشت به ايران و دستگيري در مرز 1345:استادياري تاريخ دردانشگاه مشهد 1347:آغاز سخنراني‌ها در حسينيه ارشاد 1351:تعطيلي حسينيه ارشاد و ممنوعيت سخنراني 1352:دستگيري و 18 ماه زندان انفرادي 1354:خانه نشيني و آغاز زندگي سخت در تهران و مشهد 1356:هجرت به اروپا و شهادت. سال هاي كودكي و نوجواني: دكتر در كاهك متولد شد.مادرش زني روستايي وپدرش مردی اهل قلم و مذهبي بود.سالهاي كودكي را در كاهك گذراند.افراد خاصي در اين دوران بر او تاثير داشتند از جمله:مادر،پدر،مادر بزرگ مادري و پدري و ملا زهرا(مكتب‌دار ده كاهك).دكتر در سال 1319-در سن هفت سالگي-در دبستان ابن‌يمين در مشهد،ثبت نام كرد،اما به دليل اوضاع سياسي و تبعيد رضا‌خان و اشغال كشور توسط متفقين استاد(پدر دكتر) خانواده را بار ديگر به كاهك مي‌فرستد.پس از برقراري صلح نسبي در مشهد به ابن‌يمين بر‌مي‌گردد.در اواخر دوره دبستان و اوائل دوره دبيرستان رفت و آمد او و خانواده به ده به دليل مشغوليت‌هاي استاد كم مي‌شود.در اين دوران تمام سرگرمي دکترمطالعه وگذراندن اوقات خود در كتابخانه پدر بود.دكتر در 16 سالگي سيكل اول دبيرستان(كلاس نهم نظام قديم) را به پايان رساند و وارد دانشسراي مقدماتي شد.او قصد داشت تحصيلاتش را ادامه دهد.در سال 31، اولين بازداشت او رخ داد و اين اولين رويارويي او و نظام حكومتي بود.اين بازداشت طولاني نبود ولي تاثيرات زيادي در زندگي آينده او گذاشت. در اين زمان فصلي نو در زندگي او آغاز شد، فصلي كه بتدريج از او روشنفكري مسئول و حساس نسبت به سرنوشت ملتش ساخت. آغاز كار آموزي:با گرفتن ديپلم از دانشسراي مقدماتي،دكتر در اداره‌ي فرهنگ استخدام شد.ضمن كار، در دبستان ـ كاتب‌پورـ در كلاس هاي شبانه به تحصيل ادامه داد و ديپلم كامل ادبي گرفت. در همان ايام در كنكور حقوق نيز شركت كرد، دكتر به تحصيل در رشته فيزيك هم ابراز علاقه مي‌كرد،اما مخالفت پدر، او را از پرداختن بدان بازداشت.دكتر در اين مدت به نوشتن چهار جلدكتاب دوره ابتدايي پرداخت.اين كتاب‌ها در سال 35،توسط انتشارات و كتاب‌فروشي باستان مشهد منتشر و چند بار تجديد چاپ شد و تا چند سال در مقطع ابتدايي آن زمان تدريس ‌شد.در سال 34،با باز شدن دانشگاه علوم وادبيات‌‌انساني در مشهد، دكتر و چند نفر از دوستانشان‌برای ثبت نام در اين دانشگاه اقدام كردند. ولي به دليل شاغل بودن و كمبود جا تقاضاي آنان رد شد.دكتر و دوستانشان همچنان به شركت در اين كلاس‌ها به صورت آزاد ادامه دادند. تا در آخر با ثبت نام آنان موافقت شد و توانستند در امتحانات آخر ترم شركت كنند. در اين دوران دكتر به جز تدريس در دانشگاه طبع شعر نوي خود را مي‌آزمود. هفته‌ي يك بار نيز در راديو برنامه ادبي داشت گه‌گاه مقالاتي نيز در روزنامه خراسان چاپ مي‌كرد.در اين دوران فعاليت‌هاي او همچنان در نهضت مقاومت ادامه داشت ولي شكل ايدئولوژيك به خود نگرفته بود. ازدواج:در تاريخ 24تيرماه سال 47 با پوران شريعت رضوي يكي از همكلاسي‌هايش ازداوج كرد. دكتر در اين دوران روزها تدريس مي‌كرد و شبها را روي پايان‌نامه‌اش كار مي‌كرد.زيرا مي‌بايست سريع‌تر آن را به دانشكده تحويل مي‌داد. موضوع تز او ،ترجمه كتاب(در نقد و ادب) نوشته مندور (نويسنده مصري) بود.به هر حال دكتر سر موقع رساله‌اش را تحويل داد و در موعد مقرر از آن دفاع كرد و مورد تاييد اساتيد دانشكده قرار گرفت.بعد از مدتي به او اطلاع داده شد بورس دولتي شامل حال او شده .پس به دليل شناخت نسبي با زبان فرانسه و توصيه اساتيد به فرانسه براي ادامه تحصيل مهاجرت کرد. دوران اروپا: عطش دكتر،به دانستن و ضرورت‌هاي ترديد ناپذيري كه وي براي هر‌يك از شاخه‌هاي علوم انساني قائل بود، وي را در انتخاب رشته مردد مي‌كرد. ورود به فرانسه نه اين عطش را كم نكرد بلكه بر آن افزود.ولي قبل از هر كاري بايد جايي براي سكونت مي‌يافت و زبان را به طور كامل مي‌آموخت.به اين ترتيب بعد از جست و جوي بسيار توانست اتاقي اجاره كند و در موسسه آموزش زبان فرانسه به خارجيان (آليس)ثبت نام كند.پس روزها در آليس زبان مي‌خواند و شب‌ها در اتاقش مطالعه مي كرد و از ديدار با فارسي‌زبانان نيزخوداري.با اين وجود تحصيل او در آليس ديري نپاييد.زيرا وي نمي‌توانست خود را در چارچوب خاصي مقيد كند،پس با يك كتاب فرانسه و يك ديكشنري فرانسه به فارسي به كنج اتاقش پناه مي‌برد.وي كتاب (نيايش) نوشته الكسيس كارل را ترجمه مي‌كرد.فرانسه در آن سال‌ها كشور پرآشوبي بود.بحران الجزائر از سال‌ها قبل آغاز شده بود. دولت خواهان تسلط بر الجزائر بود و روشنفكران خواهان پايان بخشيدن به آن.اين بحران به ديگر كشور‌ها نيز نفوذ كرده بود. تحصيلات و اساتيد:دكتر در آغاز تحصيلات،يعني سال 38 ،در دانشگاه سربن بخش ادبيات و علوم انساني ثبت نام كرد.وي به پيشنهاد دوستان و علاقه شخصي به قصد تحصيل در رشته جامع‌شناسي به فرانسه رفت.ولي در آنجا متوجه شد كه فقط در ادامه رشته قبلي‌اش مي‌تواند دكتراييش بگيرد.پس بعد از مشورت با اساتيد، موضوع رساله‌اش كتاب‌ (تاريخ فضائل بلخ) اثري مذهبي، نوشته صفي‌الدين شد.بعدازاين ساعت‌ها روي رساله‌اش كار مي‌كرد.دامنه مطالعاتش بسيار گسترده بود. در واقع مطالعاتش گسترده‌تر از سطح دكترايش بود.ولي كارهاي تحقيقاتي رساله‌اش كار جنبي برايش محسوب مي شد.درس‌ها و تحقيقات اصلي دكتر،بيشتر در دو مركز علمي انجام ميشد.يكي در كلژدوفرانس در زمينه جامع‌شناسي و ديگر در مركز تتبعات عالي در زمينه جامع شناسي مذهبي.دكتر در اروپا ،به جمع جوانان نهضت آزادي پيوست و در فعاليت‌هاي سازمان‌هاي دانشجويي ايران در اروپا شركت مي‌كرد.در سال‌هاي 40-41 در كنگره‌ها حضور فعال داشت.دكتر در اين دوران در روزنامه‌هاي ايران آزاد،انديشه جبهه در امريكا و نامهء پارسي حضور فعال داشت.ولي به‌تدريج با پيشه گرفتن سياست صبر و انتظار از سوي رهبران جبهه ،انتقادات دكتر از آنها شدت يافت و از آنان قطع اميد كرد و از روزنامه استعفا داد.در سال 41،دكتر با خواندن كتاب دوزخيان روي زمين ،نوشته فرانس فانون با انديشه هاي اين‌نويسنده انقلابي آشنا شد و در چند سخنراني براي دانشجويان از مقدمه آن كه به قلم ژان‌پل ‌سارتر بود، استفاده كرد.دكتر در سال(1963) از رساله خود در دانشگاه دفاع كرد و با درجه دكتراي تاريخ فارق‌التحصيل شد. ازاين به بعد با دانشجويان در چايخانه‌ ديدار مي‌كرد و با آنان در مورد مسائل بحث و گفتگو مي‌كرد.معمولا جلسات سياسي هم در اين محل‌ها برگزار مي‌شد.سال 43 بعد از اتمام تحصيلات و قطع شدن منبع مالي از سوي دولت، دكتر علي‌رغم خواسته دروني و پيشنهادات دوستان از راه زميني به ايران برگشت.وي با دانستن اوضاع سياسي – فرهنگي ايران بعد از سال40،به بعد به كسي چون او – با آن سابقه سياسي – امكان تدريس در دانشگاه‌ها را نخواهند داد و نيز علي‌رغم اصرار دوستان همفكرش مبني بر تمديد اقامت در فرانسه يا آمريكا، براي تداوم جريان مبارزه در خارج از كشور، تصميم گرفت كه به ايران بازگردد.اين بازگشت براي او، عمدتاً جهت كسب شناخت عيني از متن و اعماق جامعهء ايران و توده‌هاي مردم بود، همچنين استخراج و تصفيه منابع فرهنگي، جهت تجديد ساختمان مذهب، ولي در عين حال هميشه در فكر بود و واقعاً نگران آينده. از بازگشت تا دانشگاه:دكترسال43 به ايران برگشت و در مرز دستگير شد.حكم دستگيري از سوي ساواك بود و متعلق به 2سال پيش، ولي چون دكتر سال41 از ايران از طريق مرزه‌هاي هوايي خارج و به فرانسه رفته بود حكم معلق مانده بود.پس اينك لازم‌الاجرا بود.پس بعد از بازداشت به زندان غزل‌قلعه در تهران منتقل شد.اوائل شهريور همان سال بعد از آزادي به مشهد برگشت.بعد از مدتي با درجه چهار آموزگاري دوباره به اداره فرهنگ برگشت.تقاضايي هم براي دانشگاه تهران فرستاد.تا مدتها تدريس كرد، تا بالاخره در سال 44 ،بار ديگر، از طريق يك آگهي براي استادياري رشته تاريخ در تهران درخواست داد.در سر راه تدريس او مشكلات وكارشكني‌هاي بسياري بود. ولي در آخر به دليل نياز مبرم دانشگاه به استاد تاريخ،استادياري او مورد قبول واقع شد و او در دانشگاه مشهد شروع به كار كرد.دربين سال‌هاي45-48 سال‌هاي نسبتاً آرامي براي خانواده‌ي او بود.دكتر بود و كلاس‌هاي درسش و خانواده.تدريس در دانشكده‌ي ادبيات مشهد، نويسندگي و بقيه اوقات بودن با خانواده‌اش تمام كارهاي او محسوب مي‌شد. دوران تدريس: ازسال45، دكتر به عنوان استاديار رشته تاريخ، در دانشكده مشهد، استخدام مي‌شود.موضوعات اساسي تدريسش: تاريخ ايران، تاريخ و تمدن اسلامي و تاريخ تمدن‌هاي غير اسلامي بود.از همان آغاز ، روش تدريسش، برخوردش با مقررات متداول دانشكده و رفتارش با دانشجويان او را از ديگران متمايز مي‌كرد.بر خلاف رسم عموم اساتيد از گفتن جزوه ثابت واز پيش تنظيم شده پرهيز مي‌كرد.دكتر، مطالب درسي خود را كه قبلاً در ذهنش آماده كرده بود ،بيان مي‌كرد و شاگردانش سخنان او را ضبط مي‌كردند، اين نوارها به وسيله دانشجويان پياده مي‌شد و پس از تصحيح، به عنوان جزوه پخش مي‌شد.از جمله، كتاب اسلام‌شناسي‌مشهد وكتاب تاريخ‌تمدن از همين جزوات هستند.اغلب كلاس هاي او با بحث و گفتگو شروع مي‌شد.پيش مي‌آمد دانشجويان بعد از شنيدن پاسخ‌هاي او بي‌اختيار دست مي‌زدند.با دانشجويان بسيار مانوس، صميمي ودوست بود.اگر وقتي پيدا مي‌كرد با آنها در تريا چاي مي‌خورد و بحث مي‌كرد.اين بحث‌ها بيشتر بين دكتر و مخالفين‌انديشه‌هاي او در مي‌گرفت.كلاس‌هاي او مملو از جمعيت بود.دانشجويان ديگر رشته‌ها درس خود را تعطيل مي‌كردند و به كلاس او مي‌آمدند.جمعيت كلاس آنقدر زياد بود كه صندلي‌ها كافي نبود و دانشجويان روي زمين و طاقچه‌هاي كلاس، مي‌نشستند.در گردش‌هاي علمي و تفريحي دانشجويان شركت مي‌كرد.او با شوخي‌هايشان،مشكلات روحيشان و عشق‌هاي پنهان ميان دانشجويان آشنا بود.سال 47، كتاب كوير راچاپ كرد. حساسيت، دقت و عشقي كه براي چاپ اين كتاب به خرج داد، براي او، كه در امور ديگر بي‌توجه وبي‌نظم بود، نشانگر اهميت اين كتاب براي او بود.(كوير نوشته‌هاي تنهايي اوست) .آمدن قدرت قلم، اوج خيال، حساسيت شگفت روح، انديشه تند انتقادي و عمق بينش فلسفي و جهان‌بيني او و فرهنگ غني وجهاني او،اثري شگفت‌انگيز آفريده است). در فاصله سالهاي تدريسش، سخنراني‌هايي در دانشگاهاي ديگر ايراد مي‌كرد، از قبيل دانشگاه آريا‌مهر (صنعتي‌شريف)،دانشسراي عالي سپاه، پلي‌تكنيك‌تهران و دانشكده نفت آبادان.مجموعه اين فعاليت‌ها سبب شد كه مسئولين دانشگاه درصدد برآيند تا ارتباط او را با دانشجويان قطع كنند و به كلاس‌هاي وي كه در واقع به جلسات سياسي-فرهنكي بيشتر شباهت داشت، خاتمه دهند.پس دكتر ،با موافقت مسئولين دانشگاه، به بخش تحقيقات وزارت علوم در تهران، منتقل شد.به دلائل اداري دكتر به عنوان مامور به تهران اعزام شد و موضوعي براي تحقيق به او داده شد، تا روي آن كار كند.به هر، حال عمر كوتاه تدريس دانشگاهي دكتر، به اين شكل به پايان مي‌رسد. حسينيه ارشاد: اين دوره از زندگي دكتر، بدون هيچ گفتگويي پربارترين و درعين حال پر دغدغه‌ترين دوران حيات اوست.او در اين دوران،با سخنراني‌ها و تدريس در دانشگاه، تحولي عظيم در جامعه بوجود آورداين دوره از زندگي دكتر به دوران حسينيه ارشاد معروف است.حسينيه ارشاد در سال 46،توسط عده‌‌اي از شخصيت‌هاي ملي و مذهبي، بنيان گذاشته شده بود.هدف ارشاد طبق اساسنامه‌ي آن عبارت بود از تحقيق،تبليغ و تعليم مباني اسلام.از بدو تاسيس حسينيه ارشاد در تهران،از شخصيت‌هايي چون آيت‌لله مطهري دعوت مي‌شد تا با آنان همكاري كنند.بعد از مدتي از طريق استاد شريعتي(پدر دكتر) كه با ارشاد همكاري داشت، از دكتر دعوت شد تا با آنان همكاري كند.در سال‌هاي اول همكاري دكتر با ارشاد،به علت اشتغال در دانشكده ادبيات مشهد، ايراد سخنراني‌هاي او مشروط به اجازه دانشكده بود،براي همين بيشتر سخنراني‌ها در شب‌جمعه انجام مي‌شد،تا دكتر بتواند روز شنبه سر كلاس درس حاضر باشد.پس از چندي همفكر نبودن دكتر و بعضي از مبلغين، باعث بروز اختلافات جدي ميان مبلغين و مسئولين ارشاد شد.در اوائل سال 48 ،اين اختلافات علني شد،و از هيئت امنا خواسته شد كه دكتر ديگر در ارشاد سخنراني نكند.اما بعد از تشكيل جلسات و ونشست‌هايي دكتر باز هم در حسينيه سخنراني كرد.هدف دكتر از همكاري با ارشاد،تلاش براي پيشبرد اهداف اسلامي بود.سخنراني‌هاي او، خود گواهي آشكار بر اين نكته است.در سخنراني‌ها مديريت سياسي كشور به شيوه‌اي سمبليك مورد ترديد قرار مي‌گرفت.در اواخر سال48،حسينيه ارشاد، كاروان حجي به مكه اعزام مي‌كند تا در پوشش اعزام اين كاروان به مكه،با دانشجويان مبارز مقيم در اروپا،ارتباط برقرار كنند.دكتر با وجود ممنوع‌الخروج بودن،با تلاش‌هاي بسيار،با كاروان رفت.تا سال 50،دكتر همراه با كاروان حسينيه،سه سفر به مكه رفت كه نتيجه آن مجموعه سخنراني‌هاي (ميعاد با ابراهيم)و مجموعه سخنراني‌ها تحت عنوان حج در مكه،كه بعدها به عنوان كتابي مستقل منتشر شد.پس از بازگشت از آخرين سفر در راه برگشت به مصر رفت، كه اين سفر ره‌آورد زيادي داشت، از جمله كتاب آري اين چنين بود برادر.در سال‌هاي49-50،دكتر بسيار پر كار بود.او مي‌كوشيد، ارشاد را از يك موسسه مذهبي به يك دانشگاه تبديل كند.از سال 50،شب و روزش را وقف اين كار مي‌كند،در حالي كه در اين ايام در وزارت علوم هم مشغول بود.به مروره زمان، حضور دكتر در ارشاد، باعث رفتن برخي از اعضا شد، كه باعث بوجود آمدن جوي يك‌دست‌تر و هم‌فكر‌تر شد.با رفتن اين افراد،پيشنهاد‌هاي جديد دكتر، قابل اجرا شد.دانشجويان دختر و پسر،مذهبي و غير مذهبي و از هر تيپي در كلاس‌هاي دكتر شركت مي‌كردند.درارشاد،كميته‌يي مسئول ساماندهي جلسات و سخنراني‌ها شد.به دكتر امكان داده شد كه به كميته‌هاي نقاشي و تحقيقات نيز بپردازد.انتقادات پيرامون مقالات دكتر و استفاده از متون اهل تسنن در تدوين تاريخ‌اسلام و همچنين حضور زنان در جلسات،گذاشتن جلسات درسي براي دانشجويان دختر و مبلمان سالن و از اين قبيل مسائل بود.اين انتقادات از سويي و تهديدهاي ساواك از سوي ديگر هرروز او را بي‌حوصله تر مي‌كرد و رنجش مي‌داد.ديگر حوصله معاشرت با كسي را نداشت.در اين زمان به غير از درگيري‌هاي فكري،درگيري‌هاي شغلي هم داشت.عملاً حكم تدريس او در دانشكده لغو شده بود و او كارمند وزارت علوم محسوب مي‌شد.وزارت علوم هم،يك كار مشخص تحقيقاتي به او داده بود تا در خانه انجام دهد.از اواخر سال50 تا51،كار ارشاد سرعت غريبي پيدا كرده بود.دكتر در اين دوران به فعال شدن بخش‌هاي هنري حساسيت خاصي نشان مي‌داد.دانشجويان هنردوست را تشويق مي‌كرد تا نمايشنامه ابوذر را كه در دانشكده مشهد اجرا شده بود،بار ديگر اجرا كنند.بالاخره نمايش ابوذر در سال 51،درست يكي دوماه قبل از تعطيلي حسينيه،در زيرزمين ارشاد برگزار شد.اين نمايش باعث ترس ساواك شد، تا حدي كه در زمان اجراي نمايش بعد به نام (سربداران) در ارشاد،حسينيه براي هميشه بسته و تعطيل شد ،درست در تاريخ 19/8/51. آخرين زندان:از آبان ماه 51 تا تير ماه 52 ،دكتر به زندگي مخفي روي آورد.ساواك به دنبال او بود.از تعطيلي به بعد،متن سخنراني‌هاي دكتر با اسم مستعار به چاپ مي‌رسيد. در تير ماه 52،دكتر در نيمه شب به خانه‌اش مراجعه كرد.بعد از جمع‌آوري لوازم شخصيش و وداع با خانواده و چهار فرزندش دو روز بعد به شهرباني مراجعه كرد و خودش را معرفي كرد.بعد از آن روز به مدت 18 ماه به انفرادي رفت.شكنجه‌هاي او بيشتر رواني بود تا جسمي.در اوائل ملاقات در اتاقي خصوصي انجام مي‌شد و بيشتر مواقع فردي ناظر بر اين ملاقات ها بود. دكتر اجازه استفاده از سيگار را داشت ولي كتاب نه!!بعد از مدتي هم حكم بازنشستگي از وزارت فرهنگ به دستش رسيد.در تمام مدت ساواك سعي مي‌كرد دكتر را جلوي دوربين بياورد و با او مصاحبه كند.ولي موفق نشد.دكتر در اين مدت بسيار صبور بود و از صلابت و سلامت جسم نيز بر‌خوردار.او با نيروي ايمان بالايي كه داشت، توانست روزهاي سخت رادرآن سلول تنگ و تاريك تحمل كند.در اين مدت خيلي از چهرهاي جهاني خواستار آزادي دكتر از زندان شدند.به هر حال دكتر بعد از 18 ماه انفرادي در شب عيد سال54، به خانه برگشت و عيد را در كنار خانواده جشن گرفت.بعد از آزادي يكسره تحت كنترل و نظارت ساواك بود.در واقع در پايان سال 53، كه آزادي دكتر در آن رخ داد،پايان مهمترين فصل زندگي اجتماعي-سياسي وي و آغاز فصلي نو در زندگي او بود.در تهران دكتر مكرر به سازمان امنيت احضار مي‌شد، يا به در منزل اومي‌رفتند و با به هم زدن آرامش زندگيش قصد گرفتن همكاري از او را داشتند.با اين همه،او به كار فكري خود ادامه مي‌داد.به طور كلي، مطالبي براي نشريات دانشجويي خارج از كشور مي‌نوشت.در همان دوران بود كه كتاب‌هايي براي كودكان نظير كدو‌تنبل، نوشت.در دوران خانه‌نشيني(دو سال آخر زندگي) فرصت يافت تا بيشتر به فرزندانش برسد.در اواخر،بر شركت فرزندانش در جلسات تاكيد مي‌كرد.بر روي فراگيري زبان خارجي اصرار زيادي مي‌ورزيد.در سال55،با همفكري دوستانش قرار شد، فرزند بزرگش،احسان، را براي ادامه تحصيل به اروپا بفرستد.بعد از رفتن فرزندش،خود نيز بر آن شد كه نزد او برود و در آنجا به فعاليت‌ها ادامه دهد.راه‌هاي زيادي براي خروج دكتر از مرزها وجود داشت.تدريس در دانشگاه الجزاير،خروج مخفي و گذرنامه با اسم مستعار و…بعد از مدتي با كوشش فراوان،همسرش با ضمانت نامه توانست پاسپورت را بگيرد.در شناسنامه اسم دكتر، علي مزيناني بود، در حالي كه تمام مدارك موجود در ساواك به نام علي شريعتي يا علي شريعتي مزيناني ثبت شده بود.چند روز بعد براي بلژيك بليط گرفت.چون كشوري بود كه نياز به ويزا نداشت.از خانواده خداحافظي كرد و قرار به ملاقت دوباره آنها در لندن شد.در روز حركت بسيار نگران بود.سر را به زير مي‌انداخت تا كسي او را نشناسد. اگر كسي او را مي‌شناخت،مانع خروج او مي‌شدند. به هر ترتيبي بوداز كشور خارج شد.دكتر نامه‌ايي به احسان از بلژيك نوشت و برنامه سفرش را به او در اطلاع داد.و خواست پيرامون اخذ ويزا ازامريكا تحقيق كند.ساواك در تهران از طريق نامه‌يي كه دكتر براي پدرش فرستاده بود متوجه خروج او از كشور شده بود ودنبال رد او بود. دكتر بعد از مدتي به لندن، نزد يكي از اقوام همسرش رفت و در خانه او اقامت كرد.بدين ترتيب كسي از اقامت دو‌هفته‌يي او در لندن با خبر نشد.پس از يك هفته،دكتر تصميم گرفت با ماشيني كه خريده بود از طريق دريا به فرانسه برود.در فرانسه به دليل جواب‌هاي گنگ و نامفهوم دكتر،ميخواست محل اقامتش لو نرود،اداره مهاجرت به او مشكوك مي‌شود.ولي به دليل اصرار‌هاي دكتر حرف او را مبني بر اقامت در لندن در نزد يكي از اقوام قبول مي‌كند.اين خطر هم رد مي‌شود.بعد از اين ماجرا،دكتر در روز 28 خرداد، متوجه مي‌شود كه از خروج همسرش و فرزند كوچكش در ايران جلوگيري شده.بسيار خسته و ناباورانه به فرودگاه لندن مي‌رود و دو فرزند ديگرش،سوسن و سارا، را به خانه مي‌آورد.دكتر در آن شب اعتراف مي‌كند كه جلوگيري از خروج پوران و دخترش مونا مي‌تواند او را به وطن بازگرداند،او ميگويد كه فصلي نو در زندگيش آغاز شده.در آن شب، دكتر به گفته دخترانش بسيار ناآرام بود و عصبي …شب را همه در خانه مي‌گذرانند و فردا صبح زماني كه نسرين ،خواهر علي فكوهي،مهماندار دكتر،براي باز كردن در خانه به طبقه پایين مي‌آيد،با جسد به پشت افتاده دكتر در آستانه در اتاقش رو‌‌به‌رو مي‌شود.بيني‌اش به نحوي غير عادي سياه شده بود و نبضش از كار افتاده بود.چند ساعت بعد،از سفارت با فكوهي تماس مي‌گيرند و خواستار جسد مي‌شوند،در حالي كه هنوز هيچ كس از مرگ دكتر با خبر نشده بود. پس از انتقال جسد به پزشكي قانوني،بدون انجام كالبد شكافي و علت مرگ را ظاهراً انسداد شرائين و نرسيدن خون به قلب اعلام كردند… و بالاخره در كنا مزار حضرت زينب آرام گرفت!… مجموعه آثار: -با مخاطب‌هاي آشنا - خود سازي انقلابي - ابوذر -ما و اقبال - تحليلي از مناسك حج - شيعه - نيايش - تشيع علوي و تشيع صفوي - تاريخ تمدن (جلد1-2) - هبوط در كوير - حسين وارث آدم -چه بايد كرد؟ - زن -مذهب،عليه مذهب -جهان‌بيني و ايدئو لوژي -انسان -انسان بي خود -علي - روش شناخت اسلام -ميعاد با ابراهي -اسلام شناسي - ويژگي‌هاي قرون جديد -هنر - گفتگوهاي تنهايي - نامه‌ها - آثار گوناگون(دو بخش) - بازگشت به خويش،بازگشت به كدام خويش -باز شناسي هويت ايراني ـ اسلامي       باورش کردم     و ندانستم تمام حرفهایش فریب است خنده هایش دروغ و بی احساس گریه هایش هم کمی عجیب است ندانستم ویرانگری آمده ویرانم کند سا حر است می خواهد سحر سامانم کند ندانستم رهگذر است، بهانه اش خستگی برای اغفا ل من می آید از در دلبستگی باورش کردم و حرفهایش را شنیدم دلم که با دلش یکدل شد جز آزار چیزی ندیدم زبان بازیش که تمام شد دل ساده ام که رام شد دیگر دوست داشتنی در کار نبود دیگر دوستی منتظر سر قرار نبود راست و دروغ به عشق من قسم خورد چیزی نگفتم من هر چه به روزم آورد حالا خوب می فهمم معنی حرفهایش را فریبی بیش نبود         براتون البوم جدید گوگوش به نام منیفست را به صورت دمو برای دانلود گذاشتم که دانلود کنید...برای دانلود روی لینک مورد نظر رایت کلیک کنید و گزینه saveAsTrget انتخاب كنيد     آی مردم مردم نجاتم بده عشق یعنی همه چیز سنگر بی سنگ خوب خوب غزل شیشه ای آفتابی شناسنامه ی من   امروز برای شما عزیزان ویدئو موزیک جدید شادمهر بنام POP CORN   تقديم شما عزيزان مي کنم .... D o w n l o a d  V i d e o [ Download Popcorn Music Video ]

 رسيد خونه
 لبخند زد و تموم خستگی هاشو تکوند پشت در
 دستشو فرو کرد توی جيبشو گذاشت انگشتاش گرمای کليد صميمی خونه رو برای چند لحظه حس کنن
 حتی با چشای بسته هم می تونست کليد خونه رو از بين يه عالمه کليد پيدا کنه
 در رو باز کرد و عطر خونه رو با تموم وجود نفس کشيد
 - سلام , من اومدم
 چند لحظه تامل کرد
 اون صدای مهربون و گرم مثل هميشه , مثل هرروز جوابشو نداد
 نگران شد
 امکان نداشت که اون از در خونه بره تو و سلام کنه و صدای مهربون عشقش با يه موسيقی شاد به استقبالش نياد
 - ياسمن .. خونه ای ؟
 زن پشت ميز نشسته بود
 چشاش سرخ بود
 - چيزی شده ؟ ياسمن ... اتفاقی افتاده
 دل توی دل مرد نبود , حس می کرد اگه همين الان کسی جوابشو نده دلش از سينه می زنه بيرون
 کيفشو انداخت روی زمين
 - با توام ؟ چيزی شده ؟
 زن نگاهش کرد , با چشايی که توش هزاران سئوال بود
 چشايی که خبر از شکستن يه چيزی می داد , يه چيزی شبيه يه دل
 - چطور تونستی مسعود ؟ چطور تونستی با من اين کارو بکنی ؟
 نمی فهميد .. اصلا نمی فهميد چه چيزی ممکنه اتفاق افتاده باشه
 گيج شده بود
 - من ؟ مگه من چيکار کردم ياسی؟ من نمی فهمم
 زن صورتشو بين دستاش پنهون کرد
 - آره ... نمی فهمی .. نمی فهمی که ...
 نگاه مرد روی جعبه بزرگ پستی روی ميز ثابت موند
 رفت جلو
 روی کارت سفيدی که روی جعبه بود با خط مشکی درشت نوشته شده بود
 " برای عزيز ترين کسی که دوسش دارم
 برای عشق هميشگيم , مسعود عزيزم "
 جعبه رو سريع برگردوند
 قسمت فرستنده رو نگاه کرد
 نوشته شده بود : " همون کسی که دلتو دزديده "
 گيج شده بود
 - ياسمن اين چيه ؟
 زن نگاهش کرد :
 - از من می پرسی ؟ از من ؟ فکر می کردم من بايد اين سوالو ازت بپرسم ... فکرشم نمی کردم ..
 گريه نذاشت بقيه حرفشو بزنه
 زن بلند شد و دويد به سمت اتاقش
 مرد دنبالش رفت
 زن در اتاق رو قفل کرد
 - در رو باز کن ياسی .. مطمئنم که اشتباهی پيش اومده ... تو حق نداری راجع به من اينطوری فکر کنی .. من خودمم گيج شدم .. ياسی ...
 صدای گريه ای که از توی اتاق می اومد آتيشش می زد
 - خواهش می کنم در رو باز کن ...
 ولی در باز نشد
 دستگيره در رو ول کرد و برگشت طرف ميز
 حتی تصورشم نمی کرد که يه روزی يه بسته از راه برسه و زندگی عاشقانه اون و ياسمن را اونطور خراب کنه
 به ذهنش فشار آورد که حداقل يه نفر بياد توی ذهنش که امکان فرستادن اون جعبه از طرف اون ممکن باشه
 ولی واقعا هيچکس نبود
 هيچکس به جز ياسمن توی زندگيش نبود
 اجازه نداده بود کسی وارد زندگی و حريم شخصيش بشه
 عشق اون حقيقتا فقط ياسمن بود
 جعبه روبرداشت
 سنگين بود
 رفت لب پنجره و خواست پرتش کنه بيرون
 ولی يه حس کنجکاوی مرموز نذاشت اين کارو بکنه
 برگشت طرف ميز
 دلش می خواست بفهمه اين کارو کی می تونه کرده باشه
 شايد واقعا اشتباه شده
 کاغذ روی جعبه رو باز کرد
 يه جعبه قرمز رنگ زير کاغذ بود که يه روبان درشت سبز دور ش بسته شده بود
 زير روبان يه کارت بود که روی اون نوشته شده بود : " دوستت دارم عشق من "
 کارت رو سريع برداشت و با يه حالت عصبی توی جيبش قايم کرد
 روبان رو باز کرد
 در جعبه رو برداشت
 توی جعبه يه جعبه کوچيکتر سبز با يه روبان قرمز رنگ بود
 زير روبان قرمز يه کارت سفيد بود که روی اون نوشته بود : " راستشو بگو , چقدر دوستم داری ؟ "
 زير لب گفت : - ديوونه ...
 کارت رو برداشت و نگرون از اينکه مبادا ياسمن يهو از راه برسه و اونو ببينه گذاشت توی جيبش بغل همون کارت قبلی
 جعبه سبز رو برداشت و رمان قرمز رو باز کرد
 در جعبه رو برداشت
 اين بار نفس حبس شده توی سينه شو با عصبانيت داد بيرون
 - يعنی چی ؟
 توی جعبه سبز يه جعبه بنفش بود با يه روبان زرد
 زير روبان زرد يه کارت سفيد بود که روی اون نوشته شده بود " مواظب دل من باش , شکستنيه ها "
 دستشو محکم به صورتش کشيد